Bepaling Alcohol- / Drugsverslaving

Hieronder valt de verslaving en niet de uiteindelijke gevolgen zoals levercirrose (deze komt onder de leveraandoeningen terecht). Het gaat ook alleen om patiënten die vanuit de Zorgverzekering zorg ontvangen. Patiënten met een alcohol- of drugsverslaving die een neurocognitieve stoornis ontwikkelen kunnen daarvoor in de Wlz, psychogeriatrie, terecht komen. Deze patiënten worden onder de aandoening dementie meegenomen. De 12 maanden prevalentie van alcohol- en drugsverslaving wordt geschat op 5,6%, waarvan slechts 7% (66.000) in zorg zit.¹ Ook slechts een klein deel van de patiënten met een verslaving gebruikt medicatie.

• NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik²

• Richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol³

• Richtlijn Opiaatverslaving⁴

• Richtlijn Drugs (niet-opioïden)⁵

• Farmaceutische kostengroepen risicoverevening

DBC medisch specialistische zorg

Extramurale geneesmiddelen

GGZ ZPD

In 2022 is het Zorgprestatiemodel in de plaats gekomen van de DBC-bekostiging in de GGZ. Daarbij is overgestapt op de diagnosecodering uit DSM-V.

Tot 2022:

7,1 per 1.000 verzekerden met een alcohol- of drugsverslaving werd geïdentificeerd met ZPD gegevens: 4,6% o.b.v. medisch specialistische zorg, 36,3% o.b.v. farmaceutische zorg, en 74,9% o.b.v. GGZ*. De prevalentie van alcohol (5,0 per 1.000 ingeschreven patiënten) en drugsverslaving (4,4 per 1.000) in de huisartsenpraktijk ligt hoger. Waarschijnlijk wordt niet iedereen met een verslaving behandeld in de GGZ of met medicatie. De selectie o.b.v. ZPD-gegevens betreft patiënten die onderkennen dat zij een verslaving hebben en patiënten die behandeld willen worden.

* De prevalentiecijfers worden per jaar berekend op basis van het voorkomen van bovengenoemde declaratiecodes in het de declaratiebestanden van het desbetreffende jaar. In het geval er declaratieregels voor specifieke verzekeraars, zorginstellingen of groepen verzekerden niet of onvolledig zijn aangeleverd worden deze declaratieregels geëxcludeerd bij het berekenen van de prevalentiecijfers.

1. Polman PI, Visser ECM. Verslavingszorg in beeld. Zorginstituut Nederland; 2014.

2. Boomsma LJ, Drost IM, Larsen IM, Luijkx JJHM, Meerkerk GJ, Valken N, Verduijn M, Burgers JS, Van der Weele GM, Sijbom M. NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik. Laatste aanpassing: april 2021.

3. Richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol.Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP). . Bezocht op 15 september 2025.

4. Richtlijn Opiaatverslaving. Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP). Bezocht op 15 september 2025.

5. Richtlijn Drugs (niet-opioïden): Stoornissen in het gebruik van cannabis, cocaïne, amfetamine, ecstasy, GHB en benzodiazepines. GGZ Standaarden. Bezocht op 15 september 2025.