Bepaling Stemmingsstoornissen / Angststoornissen

Angst- en stemmingsstoornissen zijn veel voorkomende psychische aandoeningen.

Angststoornissen en stemmingsstoornissen, met uitzondering van stemmingsklachten door een bipolaire stoornis of schizoaffectieve stoornis, worden veelvuldig behandeld in de eerste lijn ofbasis GGZ. Binnen de ZPD/DIS zijn geen gegevens bekend over de diagnoses uit de huisartsenpraktijk of tot 2022 in basis GGZ . Ook komt de voorgeschreven medicatie overeen. Daarnaast is de comorbiditeit tussen angststoornissen en depressieve stoornissen erg groot. In NESDA is gevonden dat 66 procent van de depressieve personen ook aan een angststoornis lijdt, en omgekeerd lijdt 58 procent van de personen met een angststoornis ook aan een depressie.¹ Om deze redenen worden de stemmings- en angststoornissen samengenomen.

• Multidisciplinaire richtlijn Depressie²

• Multidisciplinaire richtlijn Angst- en dwangstoornissen³

• Farmaceutische kostengroepen risicoverevening

• Zorgstandaard angstklachten en angststoornissen⁴

• Zorgstandaard Depressieve stoornissen⁵

• NHG richtlijn depressie⁶

• NHG richtlijn angst⁷

DBC medisch specialistische zorg

Extramurale geneesmiddelen

Medicatie wordt meegenomen als er in totaal >180 DDD is voorgeschreven.

GGZ ZPD

In 2022 is het Zorgprestatiemodel in de plaats gekomen van de DBC-bekostiging in de GGZ. Daarbij is overgestapt op de diagnosecodering uit DSM-V.

Vanaf 2022 zijn depressieve stoornissen uitgesplitst naar diagnosecode 5, 6 en 7 voor respectievelijk angststoornissen, obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen, trauma en stressgerelateerde stoornissen. Uit vergelijking tussen de diagnoses in DSM-IV en DSM-V voor patiënten eind 2021 en begin 2022 bleek dat ook diagnosecode 6 ‘Obsessieve compulsieve en verwante stoornissen’ en diagnosecode 7 ‘Trauma en stressgerelateerde stoornissen’ worden gebruikt voor patiënten met een angststoornis. Om deze reden hebben we deze ook meegenomen.

Tot 2022

Dieetadvisering

51,8 per 1.000 verzekerden met stemmingsstoornis of angststoornis werd geïdentificeerd met ZPD-gegevens: 0,43 o.b.v. medisch specialistische zorg, 63,6% o.b.v. farmaceutische zorg, 44,2% o.b.v. GGZ en 0,03% o.b.v. dieetadvisering.* De prevalentie van stemmingsstoornissen is 28,6 per 1.000 ingeschreven patiënten in de huisartsenpraktijk en 27,2 per 1.000 ingeschreven patiënten voor angststoornissen. Uit NESDA onderzoek blijkt dat 66% van de depressieve personen ook aan een angststoornis lijdt. Met dit gegeven lijkt de prevalentie o.b.v. ZPD-gegeven redelijk tot goed te kloppen. Wel worden patiënten (bijv. patiënten met bipolaire stoornis) gemist die niet worden behandeld met antidepressiva en die niet in de specialistische GGZ worden behandeld. Ook kan de selectie patiënten omvatten met dwangklachten (Clomipramine wordt ook voorgeschreven aan patiënten met dwangklachten).

*De prevalentiecijfers worden per jaar berekend op basis van het voorkomen van bovengenoemde declaratiecodes in het de declaratiebestanden van het desbetreffende jaar. In het geval er declaratieregels voor specifieke verzekeraars, zorginstellingen of groepen verzekerden niet of onvolledig zijn aangeleverd worden deze declaratieregels geëxcludeerd bij het berekenen van de prevalentiecijfers.

1. NESDA. Angst en depressie komen vaak samen voor. NESDA: Amsterdam. http://www.nesda.nl/nesda-resultaten/angst-en-depressie-komen-vaak-samen-voor/ bezocht op 15 november 2016.

2. Multidisciplinaire richtlijn Depressie (Vierde revisie). Utrecht: Trimbos-instituut; 2024

3. Multidisciplinaire richtlijn Angst- en dwangstoornissen (Vierde revisie). Utrecht: Trimbos-instituut; 2024.

4. Zorgstandaard Angstklachten en angststoornissen. GGZ Standaarden (versie 2024)

5. Zorgstandaard Depressieve stoornissen. GGZ Standaarden (versie 2024)

6. Claassen N, Groeneweg BF, Heineman H, Kool M, Kurver MJ, Magnee T, Oud M, Ruhe HG, Van der Does AMB, Zelst-Wind LA. NHG-standaard Depressie. NHG-richtlijnen (laatste aanpassing: januari 2024. In herziening)

7. Batelaan N, De Boer AA, Duker M, Haanstra AAS, Heemrood W, Kurver MJ, Van Brederode A, Van Den Donk M, Van Den Heuvel RH, Van Heest FB, Verbree-Willemsen L. NHG-standaard Angst. Laatste aanpassing: september 2025