Bepaling Ziekte van Parkinson/ hypokinetisch rigide syndroom

De ziekte van Parkinson is een veelvoorkomende aandoening. Na de ziekte van Alzheimer is het de meest frequente neurodegeneratieve aandoening. Schattingen over de exacte incidentie en prevalentie in Nederland lopen enorm uiteen. In 2018 waren 34.642 patiënten met Parkinson en 19.545 patiënten met parkinsonisme onder behandeling van een neuroloog¹ (ParkinsonNet in cijfers, oktober 2019). Verwacht wordt dat de prevalentie de komende jaren fors zal toenemen door de vergrijzing, trends in overleving en industrialisatie (Dorsey, 2018). De ziekte van Parkinson is een complexe en voor veel patiënten een bijzonder invaliderende aandoening. De ziekte van Parkinson wordt zeker niet alleen gekenmerkt door motorische symptomen, zoals stijfheid, traagheid, tremor en klachten over het lopen en de balans, maar meestal nog meer door de niet-motorische symptomen, zoals cognitieve achteruitgang, stemmings- en angstklachten, slaapstoornissen, en autonome dysfunctie. Het beloop is chronisch progressief, wat betekent dat al bestaande symptomen in ernst toenemen, en dat zich in de loop van de tijd nieuwe verschijnselen kunnen voordoen. Een zorgvuldige diagnostiek en een goede behandeling zijn essentieel voor deze chronisch progressieve aandoening, niet alleen voor de patiënt zelf, maar ook voor diens naasten. Deze diagnostiek en behandeling worden momenteel geleverd door een breed scala aan zorgverleners, in zowel de eerste lijn, de tweede lijn (waaronder zorgverleners in algemene en academische ziekenhuizen), als de derde lijn (waaronder zorgverleners in Parkinson-expertisecentra, revalidatiecentra, verpleeg- en verzorgingshuizen).²
Onder de noemer van de ziekte van Parkinson worden alle patiënten met een hypokinetisch rigide syndroom meegenomen. Het hypokinetisch rigide syndroom is een andere naam voor een verzameling klachten: bewegingsarmoede (moeite met het maken van spontane bewegingen), beven of schokken, stijfheid en traagheid in doen (en vaak ook in denken) en evenwichtsstoornissen. De klachten komen voor bij parkinsonismen en bij de ziekte van Parkinson.
De ziekte van Parkinson staat op de lijst van chronische aandoeningen bij de fysiotherapie. Dit betekent dat patiënten met de ziekte van Parkinson fysiotherapie vergoed krijgen vanuit de Zvw vanaf de 21ste behandeling. Voor vergoeding van de eerste 20 behandelingen zijn deze patiënten afhankelijk van een aanvullende zorgverzekeraar. Ook kan een deel van de patiënten deze kosten zelf betalen. Deze laatste categorie wordt niet teruggevonden in de declaratiegegevens.

• Richtlijn Ziekte van Parkinson van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie²
• KNGF richtlijn ziekte van Parkinson: praktijkrichtlijn³
• Farmaceutische kostengroepen risicoverevening

DBC medisch specialistische zorg
Uit analyses van de extramurale geneesmiddelen bij Morbus Parkinson (330-501) en Extrapiramidaal niet Morbus Parkinson (330-502) blijkt dat de laatste groep veel meer antipsychotica krijgt voorgeschreven. Antipsychotica kunnen symptomen veroorzaken die passen bij de ziekte van Parkinson. Daarom is gekozen alleen patiënten met Extrapiramidaal niet Morbus Parkinson mee te nemen als zij geen antipsychoticum kregen voorgeschreven.

Add-on geneesmiddelen medisch specialistische zorg
Tot en met 2016 werden de add-on geneesmiddelen gedeclareerd door middel van een declaratiecode. Vanaf 2017 wordt dit gedeclareerd op artikelcode (KNMP-code). Vanaf 2018 zijn daarbij ook indicaties beschikbaar. Dit betekent dat we t/m 2016 gebruik maken van de declaratiecode, in 2017 van de KNMP-code en vanaf 2018 van de indicaties.

KNMP-code

Indicaties

Extramurale geneesmiddelen
Medicatie wordt meegenomen als er in totaal >180 DDD (gedefinieerde dagelijkse dosering) is voorgeschreven. Een aantal geneesmiddelen (bijv. pramipexol) kunnen ook worden voorgeschreven bij patiënten met restless legs syndroom. Maar de dagelijkse dosering ligt veel lager dan voor patiënten met Parkinson. De selectie van >180 DDD is om te voorkomen dat ten onrechte patiënten met restless legs syndroom worden geïncludeerd.

Fysiotherapie/Huidtherapie/oefentherapie

*vanaf 2020 is er een uniforme DCSPH lijst, waarin afgesproken is welke diagnosecodes nog worden gebruikt. Deze diagnose valt daaronder

^$ De omschrijving in de uniforme DCSPH lijst is als volgt: Ataxie als gevolg van - extrapiramidale aandoening, Chorea - extrapiramidaal , Chorea - ziekte van Huntington, Dystonieën, extremiteits-, Dystonieën, gegeneraliseerde, Extrapiramidale aandoeningen, bijvoorbeeld: - extremiteitsdystonieën, Extrapiramidale aandoeningen, bijvoorbeeld: - gegeneraliseerde dystonieën, Extrapiramidale aandoeningen, bijvoorbeeld: - torticollis spasmodica , Hypokinetisch (rigide) syndroom (ziekte van Parkinson) , Paralysis agitans (ziekte van Parkinson) , Parkinsonisme, Torticollis spasmodica

Dieetadvisering

Ergotherapie

3,3 per 1000 verzekerden werd geïdentificeerd met Parkinson met ZPD gegevens: 75,9% met medisch specialistische zorg, 68,3% met farmaceutische zorg, 0,4% met add-on geneesmiddelen, 4,4% met dieetadvisering, 8,1% met ergotherapie en 51,3% met fysiotherapie/oefentherapie/huidtherapie. De prevalentie komt overeen met de prevalentie in de huisartsenregistraties: 3,0 per 1000 ingeschreven patiënten.

¹ Eimers M, Bloem B, Munneke M, Sterkenburg P, van Tilburg C. ParkinsonNet in cijfers: trends in paramedische zorg tussen 2010-2018. ParkinsonNet-in-cijfers-paramedische-zorg-2010-2018.pdf; 2019.
² Nederlandse Vereniging voor Neurologie. Richtlijn Ziekte van parkinson. Nederlandse Vereniging voor Neurologie: Utrecht; 2020
³ Van Nimwegen M, Nijkrake M, Munneke M, de Groot D, Heijblom KG, Meerhoff GA.. KNGF-richtlijn ziekte van Parkinson: praktijkrichtlijn. Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie: Amersfoort; 2017.