Samenvatting IZA monitor Doelgroepen 2026

Het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft tot doel de zorg toekomstbestendig, toegankelijk en betaalbaar te houden. De impact van het IZA wordt in kaart gebracht vanuit drie perspectieven: proces, beweging en doelgroepen. Dit rapport geven we een samenvatting van de monitoring vanuit het perspectief van de doelgroepen, waarmee uitkomsten van zorg inzichtelijk gemaakt worden. De gehele monitor is terug te vinden op Regiobeeld.nl. Hier kunnen op regionaal niveau indicatoren over de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg worden vergeleken voor vijf doelgroepen:

• Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden;

• Mensen met een psychische aandoening;

• Mensen met (het risico op) hart- en vaatzieken;

• Mensen met (het risico op) kanker; en

• Ouderen met een kwetsbare gezondheid.

In deze rapportage kijken we naar de data over 2022 tot en met het meest recente jaar, veelal 2024 en soms 2025. We staan stil bij de ontwikkeling van de monitor over het afgelopen jaar en richting de toekomst. We bespreken in dit rapport opvallende trends voor een subset aan indicatoren per doelgroep. Voor de gehele monitor en alle cijfers, uitgesplitst per zorgkantoorregio, verwijzen we naar Regiobeeld.nl.

Voor de meeste indicatoren zien we in de afgelopen drie jaar stabiele trends in het landelijke gemiddelde zonder grote verschuivingen. Dit is ook te verwachten, omdat de gekozen indicatoren vaak niet gevoelig zijn voor snelle veranderingen op landelijk niveau. Op zorgkantoorniveau zijn echter wel duidelijke verschillen zichtbaar. Dit is een bevestiging dat we een zorgtransitie zoals het IZA beoogd op regionaal niveau moeten benaderen. En ook de uitkomsten op regionaal niveau moeten analyseren.

• We raden aan om conclusies niet uitsluitend te baseren op landelijke gemiddelden, maar nadrukkelijk te kijken naar de ontwikkelingen in en tussen de zorgkantoorregio's. Dit kan afwijken van het landelijke beeld. Deze samenvatting biedt vooral een overzicht van de indicatoren. Voor een verdiepend inzicht in regionale verschillen adviseren wij om de regionale cijfers op Regiobeeld.nl te raadplegen.

• We raden aan extra aandacht te besteden aan het terugdringen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen én het inzichtelijk maken hiervan. De doelgroep beperkte gezondheidsvaardigheden is op dit moment niet goed inzichtelijk te krijgen met structurele, landelijke datasets zoals in deze monitor gebruikt worden. Het terugdringen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen is wel een belangrijk doel. Dit gaat verder dan alleen de indicatoren onder de doelgroep beperkte gezondheidsvaardigheden. Daarom kiezen we voor huishoudinkomen als extra stratificatie en laten we dit terugkomen bij alle doelgroepen, maar zowel de aandacht voor deze verschillen als de beschikbaarheid van goede gegevens blijft een aandachtspunt.

Auteur: team FAZ

Publicatiedatum: 1-7-2026

Contact: via contactformulier

Onderwerpen: iza, zvw, monitor doelgroepen