Zorgkosten in het laatste levensjaar 2023 & 2024

Nederland heeft steeds meer ouderen. Eenentwintig procent van de bevolking was in 2025 65 jaar of ouder. De prognose is dat dit percentage oploopt tot 25 procent in 2040. Dit heeft consequenties voor zowel het zorgaanbod als de zorgvraag. Omdat er steeds minder mensen zijn om voor ouderen te zorgen kan het zorgaanbod dalen. Tegelijkertijd is het waarschijnlijk dat de zorgvraag en daarmee zorgkosten toenemen als gevolg van de veroudering. Het is de vraag of de hogere zorgkosten komen doordat mensen steeds ouder worden of dat de hogere zorgkosten gepaard gaan met zorg in de periode voordat iemand overlijdt. Als de hogere zorgkosten het gevolg zijn van overlijden heeft dat gevolgen voor de voorspelde zorgkosten. Het Zorginstituut wil meer inzicht geven in de zorgkosten van mensen in hun laatste levensfase, zodat hier rekening mee gehouden kan worden in de ramingen van zorgkosten.

Met behulp van declaratiegegevens van zorgverzekeraars en zorgkantoren zijn de zorgkosten in de Zorgverzekeringswet (Zvw) en Wet langdurige zorg (Wlz) in kaart gebracht in het laatste levensjaar van mensen die zijn overleden in 2023 en 2024. Deze kosten zijn vergeleken met de kosten van mensen die niet zijn overleden. We beschrijven in het rapport voornamelijk de kosten in het laatste levensjaar van mensen die zijn overleden in 2024.

Twaalf procent van de totale zorgkosten in 2024 binnen de Zvw en Wlz is toe te reken aan mensen die zijn overleden in dat jaar. De zorgkosten binnen de Zvw en Wlz zijn in 2024 14,9 keer hoger voor mensen die zijn overleden vergeleken met mensen die niet zijn overleden in dat jaar: ongeveer €63.000 vs. €4.300. Het verschil in totale zorgkosten tussen mensen die zijn overleden en niet zijn overleden is tussen 2019 en 2024 kleiner geworden (15,3 keer versus 14,9 keer zo hoog). Belangrijk is om te beseffen dat de kenmerken tussen mensen die zijn overleden en niet zijn overleden sterk verschillen. Veel van de mensen die overlijden zullen in het jaar voorafgaand aan het laatste levensjaar ook al hogere zorgkosten hebben. Hier is niet voor gecorrigeerd. Voor mensen van 75 jaar en ouder zijn de zorgkosten 5,5 keer hoger voor mensen die zijn overleden vergeleken met mensen die niet zijn overleden. De grootste verschillen in zorgkosten tussen mensen die zijn overleden en niet zijn overleden zien we voor de kortdurende herstelzorg (GRZ, ELV en GZSP), verpleging en verzorging, zorg uit de Wlz en ziekenvervoer. De zorgkosten stijgen met name in de laatste twee à drie maanden voor overlijden. Als we de zorgkosten van mensen die zijn overleden niet meenemen zijn de zorgkosten voor ouderen lager. Dit verschil is groter met stijgende leeftijd. Het laatste levensjaar heeft invloed op de zorgkosten, maar leeftijd blijft nog wel een belangrijke voorspeller voor de zorgkosten.

De kosten van overlijden verschillen naar de plaats waar iemand overlijdt: elders waaronder thuis, hospice, Wlz-instelling, Wlz-instelling met palliatief terminale zorg (VV10) en ziekenhuis. De zorgkosten in het laatste levensjaar zijn voor mensen die in een Wlz-instelling overlijden het hoogst, gevolgd door Wlz-instelling met palliatief terminale zorg, ziekenhuis, hospice en elders waaronder thuis. Met name voor mensen die in een ziekenhuis overlijden zien we dat de kosten in de laatste maand voor overlijden sterk stijgen. Mensen die daar overlijden hebben vaker aandoeningen van potentieel acute aard zoals hart- en vaatziekten. Dit zien we ook terug in hogere kosten voor ziekenvervoer.

De zorgkosten in het laatste levensjaar zijn hoog. De hogere zorgkosten van ouderen komen zowel door hogere leeftijd als door de hogere zorgkosten in het laatste levensjaar. In de ramingen van zorgkosten is het goed om hier rekening mee te houden. Het is belangrijk om te beseffen dat we in deze analyses de inhoud en kwaliteit van zorg niet meenamen. We kunnen op basis van deze analyses geen oordeel geven over of de zorg passende zorg was.

Auteurs: team Fondsbeheer & Analyse zorgkostenontwikkeling

Publicatiedatum: 02-09-2026

Contact: via contactformulier